Sài Gòn – Hơn 300 năm lịch sử và phát triển

Chuyện kể rằng vào khoảng thế kỷ 17, nơi mà ngày nay chúng ta gọi là Sài Gòn vốn chỉ là một vùng đất hoang vu, chủ yếu là rừng rậm và đầm lầy. Cái tên “Sài Gòn” có nguồn gốc từ tiếng Khmer “Prei Kor” nghĩa là “rừng cây bần”. Lúc bấy giờ, vùng đất này thuộc chủ quyền của chúa Nguyễn trong lộ trình mở cõi về phương Nam.

Năm 1623, chúa Nguyễn Phúc Nguyên cho lập dinh Trấn Biên ở Đồng Nai, đặt nền móng cho sự phát triển của Sài Gòn sau này. Giai đoạn đầu, chỉ có một ít lưu dân người Việt, người Khmer và người Hoa kéo đến lập làng mạc, dựng chòi trại làm ăn sinh sống. Cảnh vật vẫn còn âm u hoang dã, đất đai chưa được khai phá sản xuất nhiều.

Bước sang thế kỷ 18, một loạt diễn biến quan trọng liên tiếp diễn ra làm thay đổi bộ mặt của vùng đất Sài Gòn. Năm 1698, Chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng Lũy Bán Bích bên sông Sài Gòn làm nơi chốn quân đồn trú và phòng thủ. Từ đây, Sài Gòn bước đầu hình thành vai trò là một trung tâm hành chính quan trọng của vùng đất phương Nam. Dinh trấn Gia Định được đặt tại Sài Gòn, nơi tập trung các quan lại nhà Nguyễn về trị nhậm. Cùng với đó, lưu dân người Việt, người Hoa ngày một đông đúc tụ họp sinh sống, tạo nên những khu phố lớn như Cù lao Phố, Bến Nghé…

Năm 1777 – 1780 đánh dấu một biến cố lớn trong lịch sử Sài Gòn khi nghĩa quân Tây Sơn nổi dậy đánh bại chúa Nguyễn. Lực lượng Nguyễn Ánh sau khi rút lui khỏi Gia Định, đã liên kết với thực dân Pháp âm mưu quay trở lại đánh chiếm. Năm 1859, sau nhiều đợt giao tranh quyết liệt, thực dân Pháp đã áp đảo lực lượng nghĩa quân Nguyễn Ánh, nắm quyền kiểm soát hoàn toàn vùng đất Sài Gòn – Gia Định.

Như nước sông Sài Gòn chảy về Đông, những năm tháng Pháp thuộc là một dòng chảy đầy biến động và đau thương trong lịch sử thành phố. Để thực hiện âm mưu xâm lược và bóc lột thuộc địa, Pháp đã tiến hành nhiều chính sách tàn bạo từ kinh tế, chính trị đến văn hóa, giáo dục ở Sài Gòn. Họ cho xây dựng hệ thống công sở, nhà lao kiên cố để đàn áp những phong trào chống đối của người dân. Song song đó, Pháp cũng cho quy hoạch, chỉnh trang đô thị theo lối kiến trúc Tây phương, biến Sài Gòn thành một thương cảng sầm uất bậc nhất Đông Dương. Những công trình kiến trúc đồ sộ như Dinh Độc Lập, Nhà thờ Đức Bà, Bưu điện Trung tâm… ra đời đã làm thay đổi diện mạo đô thị Sài Gòn đầu thế kỷ 20.

Nhưng cũng chính trong bối cảnh ấy, tinh thần yêu nước và ý chí quật cường của người dân Sài Gòn lại bùng lên mạnh mẽ. Các phong trào đấu tranh giành độc lập dân tộc và quyền sống của nhân dân liên tục nổ ra khắp nơi, tiêu biểu như phong trào công nhân 1930 với những cuộc bãi công đình công liên miên. Tiếng súng kháng chiến cũng bắt đầu lan rộng khắp miền Đông Nam bộ. Trong thời khắc sinh tử của dân tộc ấy, Đảng cộng sản Việt Nam ra đời đã mang đến luồng sinh khí mới, thức tỉnh và tập hợp các tầng lớp nhân dân Sài Gòn vùng lên đứng dậy.

Sau gần 100 năm chìm trong khói lửa chiến tranh, năm 1945, phát xít Nhật đầu hàng đồng minh, kết thúc Thế chiến II. Thời cơ “ngàn năm có một” ấy khiến cho cả dân tộc ta sục sôi khí thế cách mạng. Giữa lòng Sài Gòn giữa tháng 8 lịch sử, hàng ngàn quần chúng đã xuống đường, chiếm lĩnh các trụ sở, cơ quan đầu não của chính quyền bù nhìn. Lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên nóc Dinh Norodom Sài Gòn, khởi đầu chương mới của cách mạng. Ủy ban hành chính lâm thời Nam Bộ được thành lập, chính quyền cách mạng dần ổn định nắm quyền ở Sài Gòn.

Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang, thực dân Pháp quay trở lại, âm mưu tái chiếm Sài Gòn và miền Nam. Ngày 23/9/1945, khi tối hậu thư của Pháp gửi đến, chính quyền cách mạng quyết định tạm rút lui về các vùng nông thôn để bảo toàn lực lượng. Một lần nữa, nhân dân Sài Gòn chìm trong đêm trường bị áp bức, bóc lột. Cờ Pháp lại tung bay trên bầu trời thành phố, đường phố lại nghe âm thanh guốc giày Tây dồn dập suốt gần thập niên sau đó.

Bến nước Sài Gòn ghi dấu biết bao chuyện đời, kể sao cho hết… Và khi lịch sử bước sang một chương mới, một kẻ thù mới đã xuất hiện thay thế bóng dáng thực dân phương Tây. Đó chính là đế quốc Mỹ với tham vọng chính trị lớn ở miền Nam.

Năm 1954, hiệp định Genève được ký kết, hòa bình lập lại trên toàn Đông Dương. Nhưng Mỹ không công nhận hiệp định, xúc tiến dựng lên chính thể Việt Nam Cộng hòa với con rối Ngô Đình Diệm để cai trị miền Nam. Sài Gòn lúc này được chọn làm thủ đô của chính thể này. Bằng viện trợ quân sự và kinh tế, Mỹ thiết lập một chế độ thân thiện ở miền Nam, bóc lột tài nguyên phục vụ cuộc chiến tranh phi nghĩa của mình.

Trong suốt thập niên 60, Sài Gòn chìm trong cảnh loạn lạc, đổ nát của chiến tranh. Bom đạn Mỹ ngày đêm dội xuống khắp thôn làng, phá hủy tài nguyên, cơ sở hạ tầng. Mỹ đổ quân vào miền Nam, biến Sài Gòn thành sào huyệt của hơn nửa triệu lính viễn chinh. Sự xuống cấp, biến chất của một xã hội bị nô dịch hoành hành khắp các ngõ ngách đô thị Sài Gòn.

Thế nhưng, càng trong hoàn cảnh cam go, bất trắc ấy, người dân Sài Gòn lại càng tỏ rõ tinh thần đấu tranh kiên cường, bất khuất. Phong trào phản chiến với sự tham gia của đông đảo sinh viên, học sinh, trí thức, tăng ni… đã lan rộng, tạo nên sức ép buộc Mỹ phải xuống thang chiến tranh. Năm 1973, hiệp định Paris được ký kết, hòa bình lại về trên khắp miền Nam. Đây chính là tiền đề cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân lịch sử 1975.

Sau hàng loạt chiến thắng vang dội trên khắp các mặt trận miền Trung và Tây Nguyên, quân giải phóng đã áp sát cửa ngõ Sài Gòn. Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử bắt đầu bằng những trận đánh sớm vào các cứ điểm ngoại vi của địch. Không quân và bộ binh giải phóng tiến sâu vào nội thành, kết thúc bằng trận đánh Dinh Độc lập. Ngày 30/4/1975, lá cờ giải phóng tung bay trên nóc Dinh lịch sử, Sài Gòn chính thức hoàn toàn được giải phóng sau gần 2 thập kỷ chìm trong khói lửa chiến tranh.

Một chương mới lại mở ra cho thành phố với cái tên mới “Thành phố Hồ Chí Minh” từ năm 1976. Hàn gắn vết thương chiến tranh bằng sức lực của toàn dân, thành phố bắt tay vào công cuộc khôi phục kinh tế – xã hội. Bao tồn và phát huy những giá trị tinh hoa của nền văn hóa Sài Gòn qua các thời kỳ lịch sử trở thành nhiệm vụ quan trọng của chính quyền và người dân thành phố.

Bước sang thập niên 90, trong giai đoạn đất nước chuyển sang “kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”, thành phố đã phát huy tinh thần năng động, đi đầu trong thu hút vốn đầu tư, phát triển các khu công nghiệp, khu chế xuất… TP.HCM ngày càng khẳng định vị thế một đầu tàu kinh tế của cả nước, đóng góp khoảng 1/3 GDP và 1/3 ngân sách cho quốc gia vào đầu những năm 2000.

Tất nhiên, làn sóng đổi mới cũng đã mang đến những thách thức không nhỏ. Dòng người nhập cư kéo về Sài Gòn ngày một đông đúc, gây áp lực lên hệ thống cơ sở hạ tầng, dịch vụ công cộng. Những vấn đề như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, nạn đô thị hóa ồ ạt, mất cân bằng phát triển… ngày càng trở nên cấp bách. Chính quyền và người dân thành phố những năm gần đây đang nỗ lực từng ngày để giải quyết những bài toán quản lý đô thị nan giải ấy, vì một Sài Gòn phát triển bền vững, đáng sống hơn.

Sài Gòn hôm nay đã trở thành một siêu đô thị năng động bậc nhất khu vực với gần 10 triệu dân, trên 300 năm hình thành và phát triển. Nó không chỉ là trung tâm kinh tế mà còn là nơi quy tụ tinh hoa và bản sắc của nhiều vùng miền, là “đại gia đình” của người Việt từ mọi nẻo đường đất nước.

Cố đô Sài Gòn năm xưa vẫn đang từng ngày thay da đổi thịt, trở nên tráng lệ và hiện đại hơn. Nhưng trong lòng con người Sài Gòn vẫn mãi là hình ảnh của một quê hương nghĩa tình, đậm đà bản sắc Nam Bộ. Bao thế hệ người

Sài Gòn đã chứng kiến những thăng trầm, vinh quang và thử thách trải dài qua năm tháng để mang đến cho thành phố hôm nay những giá trị tinh thần và vật chất quý báu.

Giờ đây, khi hoà bình đã lập lại hơn 4 thập kỷ, thành phố tiếp tục chuyển mình mạnh mẽ trong thời đại mới. Không chỉ là động lực tăng trưởng kinh tế cho cả nước, TP.HCM còn đang đầu tư mạnh vào nghiên cứu và phát triển, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Đặc biệt, ý tưởng về “Thành phố thông minh” đang dần thành hiện thực với các công nghệ như IoT, AI, big data, tự động hóa… được triển khai trong các lĩnh vực đô thị.

Bên cạnh đó, người Sài Gòn vẫn đang tiếp nối những giá trị nhân văn truyền thống để thành phố ngày một xanh, sạch, đẹp và “rất đáng sống” hơn. Các phong trào giữ gìn môi trường, xây dựng nếp sống văn minh, tôn trọng pháp luật… đã lan tỏa rộng rãi trong cộng đồng. Nghĩa tình và lòng nhân ái của người Sài Gòn cũng là một đặc trưng tiêu biểu được nhiều lần tỏa sáng trong các hoàn cảnh khó khăn, thử thách.

Sài Gòn có quá nhiều chuyện để kể và nhiều điều diệu kỳ chờ khám phá. Không chỉ cuốn hút bởi vẻ đẹp hào nhoáng, sầm uất của một siêu đô thị hiện đại, Sài Gòn còn là nơi lưu giữ một nền văn hóa, một lịch sử đầy tự hào của người Việt Nam. Lịch sử hình thành và phát triển của Sài Gòn là một hành trình đầy ắp những chiến thắng, tự hào cũng như những hy sinh, mất mát. Nhưng mỗi thăng trầm, biến cố đều góp phần định hình nên một Sài Gòn như hôm nay: năng động, nghĩa tình và giàu bản sắc.

Và câu chuyện Sài Gòn vẫn đang tiếp tục với nhiều trang mới đầy tự hào hơn nữa. Với truyền thống vẻ vang của một thành phố anh hùng, với tinh thần sáng tạo, cần cù và năng động, tin chắc rằng Sài Gòn sẽ vượt qua mọi thách thức, vươn lên tầm cao mới, xứng đáng là niềm tự hào của Việt Nam trên trường quốc tế.

Đó chính là Sài Gòn – Thành phố mang tên Bác, thành phố của những ước mơ, của những điều kỳ diệu vẫn đang sinh sôi và phát triển mạnh mẽ qua từng ngày. Câu chuyện về Sài Gòn sau hơn 300 năm với bao thăng trầm lịch sử giờ mới chỉ bắt đầu. Thế hệ trẻ hôm nay chính là những người sẽ tiếp bước cha ông để viết nên những trang sử mới, đưa thành phố tiếp tục vươn lên những tầm cao mới.

Chúng ta cùng chờ đón xem Sài Gòn – thành phố tuyệt vời này sẽ làm nên những kỳ tích gì trong tương lai. Tin rằng với tâm huyết và nỗ lực của người Sài Gòn, vinh quang và thịnh vượng sẽ luôn song hành cùng thành phố trong chặng đường phía trước.

Câu chuyện Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh sẽ còn được tiếp nối mãi bởi thế hệ trẻ hôm nay và mai sau. Mỗi người chúng ta đều có trách nhiệm giữ gìn và phát huy những giá trị tốt đẹp mà lịch sử để lại, để Sài Gòn mãi là niềm tự hào, là biểu tượng cho ước mơ và hoài bão của người Việt Nam.

Hy vọng rằng câu chuyện về Sài Gòn sẽ truyền cảm hứng cho mỗi người yêu thành phố này thêm trân trọng quá khứ, nỗ lực cho hiện tại và tin vào những điều tuyệt vời trong tương lai. Sài Gòn vẫn đang chờ đón những đóng góp của thế hệ trẻ để tiếp tục câu chuyện đi lên hào hùng của mình.

Chúng ta cùng nhau viết nên câu chuyện về một Sài Gòn tươi đẹp, giàu có và hạnh phúc hơn cho các thế hệ mai sau nhé. Như lời Bác Hồ đã dạy “Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh phải xây dựng sao cho xứng với tên Người, xứng với kỳ vọng của cả nước”, thế hệ trẻ ngày nay chúng ta hãy chung tay góp sức hiện thực hóa khát vọng vươn lên ấy, vì một Sài Gòn không ngừng đổi mới và phát triển.

Câu chuyện Sài Gòn còn mãi mãi về sau, tựa dòng sông Sài Gòn bất tận chảy ra biển lớn… Sài Gòn ơi, Sài Gòn ơi, nơi hội tụ của những tâm hồn yêu tự do và bất khuất! Tương lai tươi sáng ở phía trước đang mở rộng vòng tay chào đón thành phố – biểu tượng của Nam Bộ và nhân dân Việt Nam anh hùng.

You cannot copy content of this page